Học tập phong cách diễn đạt của Bác!

 ThS. Bùi Thị Nhật Hương - Trưởng BM Chính trị, Khoa Cơ bản

Đã từ lâu, phong cách diễn đạt của Bác đã trở thành một giá trị văn hóa riêng biệt, độc đáo, là biểu hiện sống động của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh qua hành động: ngôn ngữ (nói, viết). Cách nói và viết của Bác là sự lựa chọn thích hợp nhằm xác định mục tiêu viết và nói để làm gì? Viết và nói cho ai? Viết và nói cái gì? Viết và nói như thế nào?Những vấn đề trên được Người đặt ra đã gần nửa thế kỷ nhưng đến nay nó vẫn trùng hợp với những câu hỏi của ngôn ngữ học hiện đại.

Nhân cuộc phát động thi đua đặc biệt chào mừng kỷ niệm 60 năm ngày Bác Hồ lên thăm Lào Cai (23/8/1958- 23/9/2018) và 70 năm ngày Bác Hồ ra lời kêu gọi thi đua ái quốc (11/6/1948/- 11/6/2018) của Nhà trường, bộ môn Chính trị xin đề cập đôi nét về nội dung học tập phong cách diễn đạt của Bác tới cán bộ, giảng viên và các em học sinh, sinh viên trong toàn trường nhằm mục đích cùng nhau nghiên cứu, học tập và làm theo!

Có thể nóiphong cách diễn đạt của Bác rất đa dạng, phong phú, nhưng được khái quát thành 4 đặc trưng sau:

Thứ nhất, Cách nói, cách viết giản dị, cụ thể, thiết thực

- Bác luôn ưu tiên sử dụng ngôn ngữ đại chúng để mọi người đều có thể hiểu được. Mục đích nói và viết cốt làm cho lý luận trở nên gần gũi, dễ hiểu với tất cả mọi người. Trong tác phẩm “Đường Kách mệnh” Người viết: Sách này muốn nói cho vắn tắt, dễ hiểu, dễ nhớ. Chắc có người sẽ chê rằng văn chương cụt quằn. Vâng! Đây nói việc gì thì nói rất giản tiện, mau mắn, chắc chắn như 2 lần 2 là 4, không tô vẽ, trang hoàng gì cả… Sách này chỉ ước ao sao đồng bào xem rồi thì nghĩ lại, nghĩ rồi thì tỉnh dậy, tỉnh rồi thì đứng lên đoàn kết nhau mà làm cách mệnh. Văn chương và hy vọng sách này chỉ ở trong hai chữ: Cách mệnh! Cách mệnh!! Cách mệnh!!! .

Bên cạnh đó Bác còn phê bình những cán bộ, đảng viên mắc “bệnh hay nói chữ, ham dùng chữ, bệnh sính dùng chữ nước ngoài. Có lần, Bác đọc bài bình luận về một trận đánh thắng ở chiến trường miền Nam, trong bài đó có viết “Đây là chiến thắng long trời, lở đất” Bác đã cầm bút khoanh tròn trên mấy chữ “long trời, lở đất” rồi phê vào bên: thế thì Bác cháu ta ở đâu? Hay trong bài viết về Tết trồng cây tháng 2/1969 có câu: “Tết trồng cây đã thành một mỹ tục của toàn dân ta”, Bác đồng ý với nội dung nhưng sửa lại: “Tết trồng cây đã thành một tục lệ tốt đẹp của nhân dân ta”. Vậy mục đích của Bác là cốt cho dễ hiểu. Những lời dạy của Người cho đến nay vẫn giữ nguyên giá trị nhất là trong điều kiện chúng ta mở rộng hội nhập quốc tế, một mặt việc sử dụng ngôn ngữ nước ngoài là cần thiết nhưng nếu lạm dụng nó lại là việc cần bị phê phán, thực tế có nhiều người đặc biệt là một bộ phận giới trẻ gặp nhau thay bằng câu chào anh, chào em thì lại dùng Hello chị, ok em! Có thể nói đây là vấn đề chúng ta cần quan tâm để làm sao cho ngôn ngữ nói và viết trong sáng giản dị giữ được nét đẹp văn hóa của người Việt Nam.

Thứ hai, Diễn đạt ngắn gọn, cô đọng, hàm súc, trong sáng, có lượng thông tin cao.

Viết và nói ngắn gọn, súc tích nhưng lại không “cụt, cộc”, mà vẫn đủ lượng thông tin cần thiết là điều không đơn giản. Thường là người ta hay viết và nói dài rồi viện cớ do nhiều thông tin. Nhưng kỳ thực điều đó chỉ đúng một phần , bởi có không ít người viết và nói rất dài nhưng vẫn thiếu thông tin, thậm chí thiếu cả những thông tin rất cơ bản. Bác phê bình những người nói dài, mà thông tin lại ít, thậm chí “rỗng tuếch”. Việc viết ngắn, nói ngắn, nhưng lại dễ hiểu và hấp dẫn người đọc, người nghe như Bác không phải ai cũng có được. Đối với Người, để có phong cách ấy cũng phải trải qua quá trình rèn luyện nghiêm túc, lâu dài trong thực tế cuộc sống và công tác.

Bác Hồ thường viết ngắn, có khi rất ngắn nhưng chứa đựng lượng thông tin cao. Những tư tưởng lớn của Người trở nên gần gũi, dễ thuộc, dễ nhớ, nhanh chóng đi vào quần chúng, hướng dẫn họ hành động. Chỉ với chín từ “Pháp chạy, Nhật hàng, Vua Bảo Đại thoái vị” mà Người khái quát được cả 3 giai đoạn đầy biến động của đất nước. Hay như trong “Chánh cương vắn tắt của Đảng” Người chỉ viết gọn có một trang giấy (265 chữ); “Chương trình tóm tắt của Đảng” khoảng 0,5 trang (179 chữ)… nhưng các văn kiện trên lại đáp ứng được đầy đủ các tiêu chí làm thành cương lĩnh của một đảng chính trị cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị.

Trong thực tế vẫn còn nhiều người mắc bệnh nói dài nhưng không hiệu quả. Còn một số người chủ trì, hoặc kết luận cuộc họp dài dòng, lan man, phân công nhiệm vụ không rõ ràng, đại biểu dự không nghiên cứu tài liệu, phát biểu chung chung đại khái… Đây là vấn đề trả lời cho câu hỏi vì sao trong cải cách hành chính hiện nay chúng ta phải cải cách hội họp. Trong lễ khai giảng những năm trước đây các em thường phải ngồi nghe bài diễn văn dài lê thê của hiệu trưởng, bài phát biểu dài dòng của cấp trên… vì  thế vừa qua Sở Giáo dục & Đào tạo của một số địa phương chỉ đạo lễ khai giảng với mục tiêu lấy học sinh làm trug tâm, không diễn ra quá một tiếng đồng hồ.

Thứ ba, Phong cách diễn đạt sinh động, gần gũi với cách nghĩ của quần chúng, gắn với những hình ảnh, sự ví von, so sánh cụ thể.

Trong khi nói và viết Bác thường kết hợp với kể chuyện, đan xen những câu thơ, câu ca dao có vần điệu, làm cho bài nói hay bài viết trở nên sinh động, gần gũi với lối cảm nhận, lối nghĩ của quần chúng. Ví như khi nói về triển vọng của cuộc đấu tranh chống đế quốc mọi người đều nhớ Bác Hồ đọc một câu ca dao “Hôm nay châu chấu đá voi, ngày mai voi ngã voi lòi  ruột ra”. Hay khi nói về mối quan hệ giữa lý luận và thực hành Người nói Lý luận như cái tên, Thực hành như cái đích.

Học tập cách diễn đạt này của Bác có ý nghĩa hết sức thiết thực đối với chúng ta đặc biệt trong công tác tuyên truyền vận động hiện nay.Trên thực tế một số nghành, lĩnh vực  đã vận dụng phương pháp diễn đạt của Bác như khi tuyên truyền về kế hoạch hóa gia đinhg chỉ cần khẩu hiệu ngắn gọn nhưng đạt được mục tiêu tuyên truyền “Dù gái hay trai, chỉ hai là đủ”. Khi nói về chủ trương của tỉnh ta đối với sự phát triển của các doanh nghiệp chúng ta khái quát thành khẩu hiệu Doanh nghiệp phát tài, Lào Cai phát triển”. Hay nói về phương châm trong công tác vận động của đảng bộ tỉnh trước đây là “Đi từng ngõ gõ từng nhà” bây giờ “Đi từng ngõ rõ từng nhà”…

Thứ tư, Phong cách diễn đạt của Bác luôn luôn biến hóa, nhất quán mà đa dạng

Trong tất cả các bài nói bài viết của Người đều nhằm một mục tiêu nhất quán là làm cho người nghe người đọc hiểu và biến nó trở thành hành động cách mạng song tùy từng đối tượng, hoàn cảnh và nội dung trình bày mà cách  diễn đạt hết sức đa dạng, phong phú,linh hoạt. Khi thì kiệm lời nhưng mỗi câu mang sức nặng của một tuyên ngôn “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, “Một dân tôc dốt là một dân tộc yếu”. Lúc  thì chân thành khẳng khái “ Tôi xin  đồng bào cứ bình tĩnh, tôi xin hứa với đồng bào rằng Hồ Chí Minh không phải là người bán nước”. Lúc đanh thép kiên quyết “ Chúng ta muốn hòa bình chúng ta phải nhân nhượng nhưng chúng ta càng nhân nhượng thực dân Pháp càng lấn tới vì chúng quyết tâm cướp nước ta một lần nữa. Không! chúng ta thà hi sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”. Đôi khi lại hồn hậu khiêm nhường “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc ai cũng được học hành…. ”; và nhiều khi lại hài hước, ý nhị. Có lần Bác đi bộ khá lâu trong rừng để đến thăm một đơn vị bộ đội, các chiến sỹ ta mừng rỡ đón Bác, hô vang Hồ Chí Minh muôn năm! Bác cười đáp lại Hồ Chí Minh muốn nằm!

Với cách diễn đạt giản dị, thiết thực, ngắn gọn, sinh động, gần gũi, biến hóa, đa dạng và nhất quán của Người, phong cách ấy đã vượt qua giới hạn của kỹ năng sử dụng ngôn ngữ đơn thuần, trở thành một nghệ thuật giàu khả năng chinh phục, thấm sâu vào lòng người đọc, người nghe. Đây chính là những bài học quý báu mà Hồ Chí Minh đã để lại cho các thế hệ chúng ta. Vì vậy, tìm hiểu, nghiên cứu, học tập phong cách diễn đạt của Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ giúp cho chúng ta nâng cao trình độ diễn đạt, hoàn thiện kỹ năng giao tiếp, ứng xử, góp phần hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao, hết lòng phụng sự đất nước, phục vụ nhân dân./.

 

Tin tức trong trường

VIẾT VỀ TẤM GƯƠNG NHÀ GIÁO

(Cô giáo Bùi Thị Nhật Hương- Giảng viên khoa cơ bản) Người viết: Thang Thị Thanh Hiệp Giảng ...

BÀN VỀ CHỨC DANH, MÃ SỐ NGẠCH, TIÊU ...

ThS. Bùi Minh Hoàng Trong giai đoạn hiện nay việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, ...

TRƯỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG LÀO CAI ...

Nguyễn Thị Lan Anh, Khoa Nông Lâm Thực hiện Quyết định 791/ QĐ-UBND ngày 23 tháng 3 năm 2016 của ...

Giảng viên tiếng Anh trường CĐCĐ Lào ...

 GV: Hoàng Thu Hương     Bộ môn Ngoại ngữ, Khoa Cơ bản   Thực ...

Thư viện điện tử

thuvienso

Top

Style Setting

Fonts

Layouts

Direction

Template Widths

px  %

px  %